GSM Görüşmelerinin Sabit Hatlardan Yapılmasının Gerçek Nedeni Nasıl Ortaya Çıkarılabilir?

Telefon giderlerini azaltmak isteyen şirketler, en büyük kalemini oluşturan GSM görüşmelerinin maliyetini azaltmak için FCT cihazları kullanarak, GSM operatörlerinin Şebeke içi görüşme indirimlerinden yararlanmaya çalışırlar. Ancak çoğu durumda bir miktar GSM görüşmelerinin, daha pahalı bir kanal olan Türk Telekom hatlarından yapılmaya devam ettiği görülmektedir. 

Bu durum, maliyetlerin olması gerekenden daha yüksek seviye yükselmesi anlamına geldiği için çözümlenmesi gereken bir sorun olarak görülür ve çareler aranır. Ancak sorunun gerçek nedenleri doğru şekilde saptanamaz ise, düşünülen tedbirlerin de çözüm getirmemesi şaşırtıcı bulunmamalıdır.

Telekom'dan Görüşmenin Nedenleri Neler Olabilir?
Türk Telekom hatlarından GSM görüşmesi yapmanın pek çok nedeni olabilir. Bu nedenlerin bazıları, kullandığınız telefon santralinin yetenekleri gereği olanaksız görünen nedenler olabilir. Ancak 400'e yakın şirkette yaptığımız incelemeler, en sıradışı olasılıkların bile sıklıkla meydana geldiğini göstermektedir.

1. Bazı operatörler için FCT hattı kullanılmıyor olabilir: Bu durumda Türk Telekom Faturalarında GSM kalemi görmeniz makuldür. Ama bunun sadece FCTlerde hattını kullanmadığınız GSM operatörlerine ait numaralar için olduğunu kontrol etmelisiniz.

2. "Taşma" miktarı önemsenmeyecek boyutta olabilir: Bu durumda, sorunun çözmenize gerek yok diye düşünebilirsiniz. Söz gelimi, ayda 30 dk'lık Turkcell görüşemesinin Türk Telekom hatlarından yapılmış olmasının neden olduğu zarar yaklaşık olarak 1,5 YTL'dir. Bu "zararı" nasıl gidereceğinizi düşünmek için harcayacağınız mesai bile daha değerlidir.

3. FCT'lerin sayısı, görüşme trafiği için yetersiz olabilir: Tüm FCT hatlarının dolu olduğunda kullanıcıların işlerinin aksamaması için genellikle diğer hatlardan görüşme yapılmasına izin verilir. Bu durumda, diğer hatlardan gerçekleşen GSM görüşmelerinin sayısını azaltmak FCT sayısını arttırılması gerekli olabilir. "Optimum FCT Sayısı Nasıl Bulunur?" konulu püf noktası dokümanında, Optimum FCT sayılarının nasıl hesaplanabileceğini bulabilirsiniz.

4. Konfigürasyon hatası olabilir: FCTlerin sayısı, görüşme yoğunluğu için yeterli olmasına rağmen, FCT dışındaki hatlardan GSM görüşmesi yapılıyorsa, bunun en yüksek olasılıkla nedeni, santralin konfigürasyonu yapılırken gözden kaçan bazı hataların yapılmış olmasıdır.

5. Kullanım hatası olabilir: FCT sayısı yeterli ve santral konfigürasyonu doğru yapılmış olmasına rağmen FCT dışındaki hatlardan GSM görüşmesi yapılıyorsa, bu kullanıcıların yaptığı bir hatadan kaynaklanıyor olabilir. Otomatik yönlendirme yapan santrallerde bile kullanıcıların sergilediği bazı davranışlar, santralin otomatik yönlendirme fonksiyonunun devre dışı kalmasına neden oluyor olabilir.

Yukarıdaki birinci ve ikinci madde aslında sorun olarak değerlendirilebilecek bir konu değildir. Örneğin sadece Turkcell hattının bulunduğu FCT cihazları kullanan bir şirkette Vodafone ve Avea görüşmelerinin Türk Telekom veya UMTH operatörüne bağlı hatlar üzerindn yapılması zaten doğru olanıdır. Öte yandan görüşmelerin çok yoğun olduğu anlarda az oranda görüşmenin Türk Telekom veya UMTH hatlarına taşıyor olması da sağlıklı bir durumdur.

Ancak FCTlerde hattı olan bir operatöre ait görüşme trafiğinin büyük oranda farklı hatlar üzerinden yapılıyor olması, şirkettin telefon faturasının yükselmesine neden olan önemli bir sorundur ve bu sorunun çözümü için önce gerçek nedeninin ortaya çıkarılması gerekir. 

Sorunun gerçek nedeni nasıl anlaşılabilir?
Öncelikle bir operatöre ait telefon numaralarının, o operatöre ait FCT hatları dışından ne oranda aranıyor olduğunun ortaya çıkarılması gerekir. Belki de "taşma" miktarı normal kabul edilebilecek sınırlar içindedir. Bunu anlamak için Abakus 360 uygulamasının Ektra Analiz Modülleri menüsü altında Sistem Kaynakları Analizi maddesini tıklayarak, görüşme trafiğinin sistem üzerinde oluşturduğu yükü analiz etmek için kullanılan modülüne girmelisiniz.

Karşınıza tüm görüşme trafiğinin içinde bulunduğunuz ay içindeki analizi gösteren ekran gelecektir. Bu ekranda öncelikle giden çağrıları incelemek istediğimiz için ekranın sol tarafındaki Kontrol Panel bölümünde yer alan Arama Yönü başlığı altında Giden maddesini tıklayınız. Daha sonra sadece bir GSM operatörüne doğru aramaları analiz etmek için grafik alanın hemen üzerinde yer alan Gelişmiş Parametreler başlığını tıklayıp, Tür / Yön bölümünde Ülke başlığı altında Türkiye seçeneğini, daha sonra ise Alan başlığı altında incelemek istediğiniz GSM operatörünün adını tıklayıp Göster düğmesine basınız.

Karşınıza yukarıdakine benzer bir ekran gelecektir. Burada Görüşmelerin Port Gruplarına Göre Dağılımı bölümünde ilgili operatöre ait FCT hatları dışındaki hatlardan yapılmış görüşmelerin sayısını görebilirsiniz.

Eğer FCT dışındaki hatlardan yapılan görüşmelerin sayısı, normal olarak kabul edilebilecek seviyenin üzerinde ise, bu bölümün hemen solunda yer alan Port Kullanımı bölümünde, seçtiğiniz yönde yapılan görüşmelerin yoğunluk analizini görebilirsiniz. Seçtiğiniz yönde ayı anda kaç görüşme yapıldığını gösteren bu bölümde, görüşme yoğunluğunun FCT sayınızın üzerinde olup olmadığını görebilirsiniz. Örneğin incelediğiniz görüşme yönü Turkcell numaralarına doğru yapılan çağrılar olsun. 

Aynı anda FCT sayısından fazla kanalın kullanılmasını gerektiren görüşmelerin toplam süresini bulmak için Port Kullanımı başlığını tıklayabilirsiniz. Eğer 2 adet Turkcell FCT'niz var ama aynı anda yapılan görüşme sayısı 2'den fazla ise (yukarıdaki örnekte olduğu gibi) bazı görüşmelerin FCTler üzerinden yapılamamış olması normaldir. Bu durumda ilk bakılması gereken şey, aynı anda ikiden fazla hattın kullanılmasını gerektiren görüşme süresinin toplamını, FCT'ler dışından yapılan görüşmelerin süresi ile karşılaştırmaktır. 

Eğer FCT sayısından fazla kanal kullanılmasını gerektiren görüşmelerin süresi yaklaşık olarak FCT dışındaki hatlardan yapılan görüşmeler kadar ise, kapasite yetersizliği nedeniyle trafiğin diğer hatlara taştığını kolaylıkla söyleyebiliriz. Ancak örneğimizde aynı anda 3 kanal kullanılmasını gerektirecek görüşme süresi 14 dakika iken, Türk Telekom PRI hatları üzerinden gerçekleşmiş görüşmelerin toplam süresinin 2 saatin üzerinde olduğu görülüyor. Bu durumda kapasite yetersizliği dışında Türk Telekom PRI hatlarının üzerinden GSM görüşmesi yapılmasının başka neden olabileceğinin araştırılması gerekir. 

Yukarıdaki gibi FCT dışındaki hatlardan, "taşma" olarak nitelendirilebilecek sürenin çok üzerinde görüşme yapılıyorsa, bunun en kuvvetli olasılıkla iki nedeni olabilir:

1. Santral konfigürasyonundaki bir hata

2. Kullanıcı hatası

Bu iki olasılıktan hangisinin daha güçlü olasılık olduğunu anlamanın yolu ise, yanlış hat üzerinden görüşme yapan kişilerin görüşme sayılarını, tüm görüşmelerin sayıları ile karşılaştırmaktır. Eğer tüm görüşmelerin kişilere göre sayı sıralaması ile FCT dışındaki hatlardan yapılan görüşmelerin kişilere göre sayı sıralaması arasında bir paralellik görülüyorsa, bu santral konfigürasyonunda yapılan bir hatayı işaret eder. Ancak FCT dışındaki hatlardan en çok sayıda görüşme yapan birkaç kişi,tüm görüşme sıralamasında alt sıralarda kalıyor ise, bir konfigürasyon hatasından çok bu kişilerin yaptığı kullanım hatasından söz etmek daha doğru olur.

Yukarıdaki örnekte, Görüşmelerin Port Gruplarına Göre Dağılımı bölümde Türk Telekom PRI satırının üzerine tıkladığınızda, Türk Telekom hatları üzerinden yapılan görüşmelerin kişilere göre sıralamasını alabilirsiniz. Tüm görüşmelerin sıralamasını almak için ise Toplam kelimesinin üzerini tıklamanız yeterlidir.

Örneğimizde, Türk Telekom hatları üzerinden en çok görüşme yapan iki kişinin, kendilerini takip eden kişilerden açık ara fazla görüşme yaptığı görülüyor. Bu kişilerden ilki, tüm görüşmeler içinde 11. sırada, ikincisi tüm görüşmeler içinde yine ikinci sırada ama kendisini takip eden kişilere göre oranı yüksek değil.

Bu tablo açık bir şekilde gösteriyor ki, incelediğimiz örnekte, Türk Telekom hatları üzerinden yapılan GSM görüşmelerinin nedeni, ne FCT sayısının yetersizliği ne de santral konfigürasyonunda yapılmış bir yanlışlık. Asıl neden sadece iki kişinin sahip olduğu yanlış kullanım alışkanlığı.

Sorunun kaynağı ne olursa olsun, net olarak ortaya konduktan sonra işin büyük bölümü halledilmiş olur. Soruna yanlış teşhis koymak ise, kaynakların boşuna harcanmasından başka bir sonuç vermeyecektir.

Yukarıdaki analizi, her bir GSM operatörü için tekrarlayabileceğiniz gibi, VoIP ve UMTH kullanımı için de benzer analizler yapabilirsiniz.